Oprichting Leuvense raad voor Mensenrechten en Internationale solidariteit
Oprichting Leuvense raad voor Mensenrechten en Internationale solidariteit
Ik sta op het strand en kijk naar de overkant
Zopas is er een ‘gold commander’ aangesteld
Want er is mooi weer voorspeld
En dus verwacht men dat de transmigrant
Vanop het strand met een bootje
Zal vertrekken naar het land aan de overkant
Volgens artikel 13 paragraaf 2 van het mensenrechtenverdrag
Heeft een ieder het recht welk land ook, met inbegrip van het zijne
Te verlaten en naar zijn land terug te keren
Maar rond de legale wegen zijn hekken gebouwd
Daar kom je enkel met de juiste papieren,
De juiste nationaliteit, de juiste administratieve procedure
Ontmenselijking begint niet alleen bij daden
Ontmenselijking huist in de taal
Iedereen heeft het recht zijn land te verlaten
Toch noemen we hen illegalen, transmigranten, gelukszoekers, lanterfanters
We hebben het over stromen, invasies, golven
Alsof mensen zelf de zee zijn die ze willen oversteken
Alsof mensen zelf het water zijn waarin ze wegzinken, verdrinken
Op weg naar een mogelijk leven aan de overkant
Wat zijn mensenrechten waard
Als ze selectief zijn?
Wat zijn mensenrechten waard
Als ze bij diplomatiek overleg
Slechts een voetnoot zijn
Enkel vermeld als de tijd rest
Over welk overleg heb je het dan?
‘Toetssteen’, noemde de rector van een universiteit
de mensenrechten in het Israël-beleid van diezelfde universiteit.
Maar hoe kunnen mensenrechten ooit minder dan uitgangspunt zijn?
En hoe kan er van een Israël-beleid sprake zijn
Als het beleid van Israël de
ontmenselijking
uitwissing
vernietiging
is van iedereen en alles wat Palestijns is?
Werd dat mensenrechtenverdrag niet gesloten
Om genocides te voorkomen?
Schort er iets aan het verdrag
Of aan de uitvoering?
Sommigen menen dat in tijden waarin
Mensenrechten onder druk staan
Het niet het moment is om meer te
Vragen dan wat contractueel vastgelegd is
Het heet: nastreven wat realistisch is
Het is de politiek van
het mogelijke
het haalbare
het betaalbare
Maar ongewone tijden vragen meer moed dan dat
We hebben niet alleen mensenrechten nodig
We hebben meer dan mensenrechten nodig
Het grote gat in het mensenrechtenverdrag is dat
Het de mens als bijzondere soort beschouwt,
Dat het verderbouwt op de vergissing van de verlichting
De mens bestaat niet op zichzelf
De mens is onderdeel van een levend web
Bovendien is de mens niet het enige bewuste wezen op deze planeet
Op 19 april 2024 ondertekenden wetenschappers in New York de verklaring
over bewustzijn bij dieren.
Er blijft nog veel onzekerheid, deelden ze mee,
maar wat we weten is voldoende om aan te nemen
dat wij en andere dieren een bewustzijn delen,
zeker zoogdieren en vogels
maar waarschijnlijk ook reptielen, amfibieën en vissen,
ja, zelfs slakken, schelpdieren en insecten.
Ze kunnen vreugde en genot ervaren,
maar ook pijn, angst en verdriet.
Het is niet voor niets dat iedere schending van mensenrechten,
Ieder koloniaal project, iedere oorlog
Ook een vernietiging van planten, dieren, natuur betekent.
Nadat de eerste bommen waren gevallen, kwamen de bulldozers
om de bomen te ontwortelen.
Gaza is een smalle landstrook langs de kust,
een gebied van duinen, met een laagje vruchtbaar zand.
Al voor de oorlog officieel was, maakte het Israëlische leger
de opschietende bomen geregeld
met de grond gelijk.
Want hoge bomen verhinderden
het zicht
op denkbeeldig en ander gevaar.
Nu moest alles eraan geloven.
Alles wat groeide, werd uit de grond gerukt.
De vijand, zeiden ze, zit verscholen
in de kassen met tomaten
op de akkers met granen
onder de bladeren van de
boomgaarden en olijfbomen.
Het is de tactiek van de verschroeide aarde.
Dood alle leven.
Vernietig alles van waarde.
Zodat wie of wat nog overleeft,
bij gebrek aan alles
langzaam wegteert.
Sinds 7 oktober stierven 1139 Israëli’s en meer dan 65000 Palestijnen.
(Voor zover we weten)
De helft van de bomen in Gaza werd
gekapt
verpulverd
verhakt
De lucht en het water zijn vervuild,
het land is bezaaid met puin.
De smalle kuststrook is niet zomaar woestijn,
Het is een giftige vuilnisbelt.
Een ecologisch nakba
Genocide door ecocide
Door alles te vernietigen
Lijkt het alsof er niets was
Het is de typische strategie van de koloniale bezettingsmacht
De band met het land wordt verkracht.
Maar wat gebeurt er
Als op dat verschroeide land
Zonnepanelen worden geplant?
De klimaatcrisis, zo wordt gezegd, gaat over mensenrechten.
Zij die het minst verantwoordelijk zijn,
Gaan het meest gebukt onder hitte, bosbranden, overstromingen.
Maar wat als de oplossingen voor die klimaatcrisis
Een voortzetting zijn van koloniaal handelen?
Kan een planetaire noodsituatie een vrijgeleide zijn om
Land in te pikken, mijnen te openen, grond en mensen te vergiftigen?
Volstaat het mensenrechtenverdrag om dit te verhinderen?
Want wat betekent ons recht op voedsel,
Als we varkens, koeien, kippen het recht op waardig leven ontzeggen?
Als onze honger naar vlees de rest van het leven doodknijpt?
Als we schimmels, insecten, planten vermoorden omdat ze ons hinderen in onze productiviteit?
Wat betekent ons recht op eigendom als we steeds meer leefgebieden van
andere levende wezens inpalmen?
Wat betekent onze vrijheid als meer dan een miljoen dieren jaarlijks sterft op onze wegen?
Wat betekent ons recht op leven als dat ten koste gaat van de rest van het leven?
Hebben we naast mensenrechten dan geen zorgplicht?
Is het geen tijd om de lens van het antropocentrisme
te vervangen door een lens van al het levende?
Om het over meer dan mensenrechten te hebben
en een verdrag te sluiten met al het leven op deze planeet?
Ik sta op het strand en kijk naar de overkant
De zee golft over mijn blote voeten
Ik zak langzaam weg in het natte zand
En denk aan die miljoenen jaren
Waarin we allemaal zeedieren waren.